चितवन : बाढीले क्षतविक्षत बनाएको नारायणगढस्थित नारायणी नदी किनारमा नारायणी महोत्सव आयोजना गर्ने तयारी तीव्र पारिएको छ। बाढीले थुपारेका ढुङ्गा, गिट्टी, ग्राभेल र बालुवाले भरिएको नदी किनारमा यतिबेला डोजर, एक्स्काभेटर तथा अन्य उपकरण प्रयोग गरेर महोत्सवस्थल निर्माणको काम भइरहेको छ।नदी किनारमा ठूल्ठूला मनोरञ्जनका पिङ, खेल सामग्री, अस्थायी संरचना तथा स्टल निर्माणको काम भइरहेको देखिन्छ। तर महोत्सवको तयारीसँगै आयोजनास्थलको सुरक्षा, वातावरणीय अवस्था, धुलो प्रदूषण र सर्वसाधारणको स्वास्थ्यमा पर्न सक्ने असरबारे गम्भीर प्रश्न उठेका छन् ।
नगरपालिकाको जिम्मेवारी आयोजकको काँधमा किन ?
बाढीबाट क्षतिग्रस्त नारायणी नदी किनारको व्यवस्थापन र पुनर्स्थापनामा भरतपुर महानगरपालिकाको भूमिका के हो भन्ने प्रश्न उठेको छ।सार्वजनिक प्रयोगमा आउने नदी किनारको उचित व्यवस्थापन, सरसफाइ, सम्याउने काम र सुरक्षित वातावरण निर्माणमा स्थानीय सरकारको जिम्मेवारी रहन्छ। तर महोत्सव आयोजक आफैँले नदी किनार सम्याउनेदेखि संरचना निर्माणसम्मको काम गरिरहेको देखिन्छ।यसले प्रश्न जन्माएको छ। सार्वजनिक स्थलको दीर्घकालीन व्यवस्थापन गर्ने जिम्मेवारी स्थानीय सरकारको हो कि महोत्सव आयोजकको ?
ढुङ्गा, गिट्टी र बालुवामाथि महोत्सव कति सुरक्षित ?
महोत्सवस्थलमा बालुवा, ग्राभेल र ढुङ्गाको बाक्लो तह रहेको देखिन्छ। यस्तो स्थानमा हजारौँ मानिसको आवतजावत, बालबालिकाका मनोरञ्जन उपकरण तथा ठूला यान्त्रिक पिङ सञ्चालन गर्दा जमिनको स्थिरता र संरचनागत सुरक्षाको प्राविधिक परीक्षण आवश्यक हुन्छ।विशेषगरी ठूला पिङ र मनोरञ्जन उपकरणको जग कत्तिको बलियो छ ? नदी किनारको जमिनले ती उपकरणको भार धान्न सक्छ कि सक्दैन ? आकस्मिक दुर्घटना भए उद्धारको व्यवस्था के छ ? यी प्रश्नको स्पष्ट जवाफ आयोजक तथा सम्बन्धित निकायले दिनुपर्ने देखिन्छ।
धुलो उड्दा स्थानीय बासिन्दा र दर्शकको स्वास्थ्यमा असर ?
बालुवा र ग्राभेलयुक्त खुला मैदानमा हजारौँ मानिसको आवतजावत र सवारीसाधनको चहलपहल हुँदा धुलो उड्ने सम्भावना रहन्छ। यसले विशेषगरी बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक, दम तथा श्वासप्रश्वाससम्बन्धी समस्या भएका व्यक्तिलाई असर पुर्याउन सक्छ। महोत्सवका कारण आसपासका स्थानीय बासिन्दा, व्यवसायी र सर्वसाधारणले धुलो तथा प्रदूषणको सास्ती भोग्नुपर्ने त होइन भन्ने चिन्ता पनि स्वाभाविक छ।
जिल्ला सुरक्षा समितिको स्वीकृति नलिएको आरोप, वास्तविकता के हो ?
अर्कोतर्फ, महोत्सव आयोजनाका लागि जिल्ला सुरक्षा समितिबाट आवश्यक सुरक्षा स्वीकृति नलिइएको भन्ने आरोपसमेत उठेको छ।यद्यपि उक्त आरोपको स्वतन्त्र पुष्टि हुन बाँकी छ। आयोजकले कुन–कुन निकायबाट अनुमति लिएको छ, सुरक्षा योजना स्वीकृत भएको छ वा छैन र मनोरञ्जन उपकरणको प्राविधिक परीक्षण गरिएको छ कि छैन भन्ने विषयमा सम्बन्धित निकायबाट आधिकारिक जानकारी आउन आवश्यक छ।हजारौँ नागरिक सहभागी हुने सार्वजनिक कार्यक्रममा सुरक्षा मापदण्ड र आवश्यक अनुमति पूरा गरिएको सुनिश्चित गर्नु आयोजक तथा नियामक निकाय दुवैको जिम्मेवारी हो।
महोत्सवको विरोध होइन, सुरक्षित महोत्सवको माग
नारायणी नदी किनारमा महोत्सव आयोजना हुनुले स्थानीय व्यापार, पर्यटन र आर्थिक गतिविधिलाई चलायमान बनाउन सक्छ। तर आर्थिक गतिविधिका नाममा नागरिक स्वास्थ्य, वातावरणीय सुरक्षा र सार्वजनिक सुरक्षालाई बेवास्ता गर्न मिल्दैन।महोत्सव सुरु हुनुअघि भरतपुर महानगरपालिका, जिल्ला प्रशासन कार्यालय, सुरक्षा निकाय तथा आयोजकले संयुक्त रूपमा आयोजनास्थलको अवस्था, धुलो नियन्त्रण, संरचनागत सुरक्षा, आपत्कालीन उद्धार र आवश्यक अनुमतिको विषयमा स्पष्ट जानकारी सार्वजनिक गर्नु आवश्यक देखिन्छ।