चीन भन्छ- भारतसँगको विवादमा अमेरिका टाढा रहनुपर्छ

बिबिसी : अमेरिकी विदेशमन्त्री माइक पोम्पियो भारतपछि अक्टोबर २८ मा श्रीलंका पुगे । त्यहाँ उनले चीनको कम्युनिस्ट सरकारलाई ‘हिस्रक जनावर’ को संज्ञा दिए ।

पोम्पियोको यस टिप्पणीका कारण असुरक्षित महसुस गरेको श्रीलंकाले, अन्तत: त्यहाँका राष्ट्रपति गोटाभाया राजपक्षेले सफाइ नै दिनु पर्‍यो । श्रीलंकी राष्ट्रपतिले ट्‌विटरमा अमेरिकी विदेशमन्त्री पोम्पियोलाई ट्याग गर्दै लेख्छन्, “श्रीलंका आफ्नो विदेशी नीतिमा सधैं तटस्थ छ र हामी शक्तिशाली देशबीचको असमझदारीमा पर्न चाहन्‍नौं ।”

माइक पोम्पियोको उक्त टिप्पणीमा कोलम्बोस्थित चिनियाँ दूतावासले पनि कडा आपत्ति जनाउँदै लिखित बयान जारी गर्‍यो । चिनियाँ दूतावासले बयानमा यसो भनेको छ, “श्रीलंका-चीन आपसी सम्बन्धलाई अगाडि बढाउन सक्षम छ । यसका लागि यी दुई देशलाई कुनै तेस्रो देशको सल्लाहको आवश्यकता छैन ।” यसका साथै चीनले पोम्पियोको भारत र श्रीलंका यात्रा समस्या बढाउनका लागि नभई सम्मानजनक र लाभदायक हुनुपर्नेमा जोड दिए ।

यसअघिको भारत भ्रमणका क्रममा पनि पोम्पियोले चीनबारे धेरै कुरा भनेका थिए । भारतमा हुँदा उनले चीनसँगको सीमा विवादको विषयमा भारतको साथमा अमेरिका उभिएको भन्दै आफूलाई यो मुद्दामा एक्लो महसुस नगर्न ढाडस दिएका थिए । माइक पोम्पियो र अमेरिकी रक्षामन्त्री मार्क एस्परको भारत भ्रमणबारे चीनका विदेश मन्त्रालयले पनि २८ अक्टोबरमा बयान दिए ।

चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले बुधबार (२८ अक्टोबर) बयानमा, अमेरिकी विदेशमन्त्रीले फेरि पनि झुटो बोल्दै अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धको मापदण्डहरुको उल्लंघन गरेको आरोप लगाए । यसका साथै मन्त्रालयले भारतसँगको सीमा विवाद द्विपक्षीय मुद्दा भएकाले तेस्रो पक्षको हस्तक्षेपको लागि कुनै ठाँउ नभएको बताए । चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता वांग वेनबिनले भने, “म स्पष्ट पार्न चाहन्छु कि सीमा विवाद भारत र चीनबीचको विषय हो । यसमा तेस्रो पक्षको लागि कुनै ठाउँ छैन । अहिले सीमाको स्थिति स्थिर छ र दुवै पक्ष वार्ताको माध्यमबाट समस्या समाधान गर्नमा लागिपरेका छन् ।”

पोम्पियोको भारत भ्रमण र टिप्पणीप्रति चीनबाट दुई कडा आपत्ति आइसकेको छ । भारतस्थित चिनियाँ दूतावासबाट एउटा र अर्को चिनियाँ विदेश मन्त्रालयबाट ।

 

चीनले, अमेरिका कोभिड-१९ सँग लड्न असफल भएकाले आफ्ना समस्या अन्यन्त्र सार्न चाहेको पनि बताए । यसबारे चिनियाँ विदेश मन्त्रालय यसो भन्छ, “यस वर्ष हाम्रो सरकार कोभिड-१९ को युद्ध जित्न सफल भएको छ । अर्कोतर्फ अमेरिका कोभिड-१९ को असफलताको आरोप चीनलाई लगाएर आफूलाई बचाउन खोजिरहेको छ । हामी आशावादी छौं कि अमेरिकी नेतृत्व पहिला आफ्नो समस्या समाधान गर्नतर्फ ध्यान केन्द्रित गर्नेछ न कि अरुलाई आरोप लगाउन व्यस्त रहनेछ ।”

मंगलबार, पोम्पियो र मार्क एस्परको मन्त्रीस्तरीय संवादमा भारतका तर्फबाट विदेशमन्त्री एस जयशंकर र रक्षामन्त्री राजनाथ सिंहले भाग लिएका थिए । पोम्पियोले यस बैठकपछि यसो भनेका थिए, “सम्प्रभुता र स्वतन्त्रतामाथि हमला भए अमेरिका भारतको जनतासँगै उभिनेछ ।”

उनले चीनको कम्युनिस्ट सरकारलाई पनि लक्षित गर्दै भनेका थिए, “चीनलाई लोकतन्त्र, कानुन, पारदर्शिता, स्वतन्त्रता र क्षेत्रको स्थायित्वसँग कुनै मतलब छैन ।”

भारत र चीनले लद्दाखको सीमामा तनाव कम गर्न कोर कमान्डर तहमा आठ चरणमा छलफल गर्ने तयारी गरिरहेको छ । यद्यपि अझै पनि सीमामा यथास्थिति बहाल भइसकेको छैन । वास्तविक नियन्त्रण रेखामा अझै तनावको स्थिति छ ।

 

चीनियाँ कम्युनिस्ट सरकारको मुखपत्र भनेर चिनिने एक अंग्रेजी पत्रिका ग्लोबल टाइम्सले पोम्पियोको भ्रमण र बेसिक एक्सचेन्ज एन्ड को-ओपरेसन एग्रिमेन्ट (बेका) को बारेमा सम्पादकीय पनि लेखेको छ ।

ग्लोबल टाइम्सले आफ्नो सम्पादकीयमा लेखेको छ, “केही मानिसलाई लाग्दै छ कि संयुक्त राज्य अमेरिका र भारतबीचको सैन्य साझेदारीले नयाँ मोड लिइरहेको छ तर यो केवल मनोवैज्ञानिक र अस्थायी हो । भारत र अमेरिकाबीचको यो सम्झौता प्रभावकारी साबित हुने छैन । चीनले यस विषयमा चिन्ता लिनु पर्दैन । चीन योबाट ब्ल्याकमेल हुनु भएन ।”

ग्लोबल टाइम्स अगाडि लेख्छन्, “भारतलाई लामो समयदेखि चीनबारे रणनीतिक शंका छ । हालैको सीमा विवादले यसलाई झनै गहिरो बनाएको छ । तर भारतले अमेरिकासँग सम्बन्ध बढाएर चीनको सीमामा प्रतिस्पर्धा गर्न सक्दैन । अमेरिकासँग नजिकको सम्बन्ध बढाएर भारतले चीनलाई मनोवैज्ञानिक दबाब दिन खोजिरहेको छ तर गलवान उपत्यकादेखि पैंगोग तालसम्म यो कुरा सही साबित हुँदैन ।”

अमेरिकाले आफ्नो निकट सहयोगी अस्ट्रेलियालाई चीनसँग व्यापारिक सम्बन्ध असर बनाउनुपर्छ । यदि अमेरिका यी सबै गर्न सक्षम हुन्छ भने मात्रै विश्वलाई लाग्नेछ कि अमेरिका चीनसँगको सम्बन्धको समीक्षा गरिरहेको छ ।”