वन्यजन्तुको बासस्थान र आहाराका लागि घासेमैदान

दयाराम आचार्य 

नवलपुर, ०४ मंसिर । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज मध्यवर्ती क्षेत्र अन्र्तगतको नमूना मध्यवर्ती सामुदायी वन उपभोक्ता समूहले वन्यजन्तुका लागि घासेमैदान ब्यवस्थापन गर्दैआएको छ । निकुञ्जमा रहेका वन्यजन्तु बासस्थान र आहाराको अभावमा बस्तीमा पस्ने क्रम रहेको छ । जसले गर्दा मध्यवर्ती आसपासका स्थानिय वन्यजन्तुको त्रासमा बस्नुपर्ने अवस्था रहेको छ । यसलाई व्यवस्थापन गर्नका लागि नमूना मध्यवर्ति सामुदायिक वनले प्रत्यक वर्ष घासेमैदानको व्यवस्थापन गर्दै आईरहेको छ । नमूना मध्यवर्ती सामुदायिक वन भित्र एक सय २५ हेक्टर क्षेत्रफलको घासेमैदान रहेको छ ।

वन्यजन्तु आहाराको खोजीमा वस्तीमा नआउनु , उपयुक्त बास स्थान निर्माण होस भनेरे सामुदायीक वनले घासेमैदानको व्यवस्थापन गर्दै आएको नमूना मध्यवर्ती सामुदायीक वनका सचिव द्रोपती गुरौले जानकारी दिनुभयो ।

घासेमैदानका कारण गै“डा ,मृग,हरिण लगाएतका वन्यजन्तुको आहाराका लागि सहजता पुगेको सचिव गुरौले जानकारी दिनुभयो । वन्यजन्तुको लागि वासस्थान र आहार दुवै हुने भएपछी वस्ति पस्ने क्रम पनि कमी हुने विश्वास लिईएको छ ।

घासेमैदान पर्यटकीय दृष्टिकोणले पनि निकै महत्वुर्ण हुदै आएको छ । घासेमैदानको निर्माण र व्यवस्थापन संगै यहा“ गैडा लगाएतका वन्यजन्तुको बासस्थान र चरन क्षेत्र वनेको छ । जसका कारण जिप सफारी,हात्ति सफारीमा आउने पर्यटक नमूना मध्यवर्ती सामुदायीक वन क्षेत्रमा फैलिएको घासेमैदान पुग्ने गरेका छन् । घासेमैदान संगै नमूना मध्यवर्ती सामुदायीक वनले सिमसार क्षेत्रको समेत व्यवस्थापन गर्दै आईरहेको छ । वन क्षेत्र भित्र ७५ हेक्टर क्षेत्रमा सिमासार रहेको छ । घासेमैदान सैगै सिमसार क्षेत्र समेत रहेकाले यस वन क्षेत्रमा प्रसस्त रुपमा गै“डा लगाएतका वन्यजन्तु रहेका छन् । फराकिलो हेर्दै मनमोहक फा“ट देखीने घासेमैदानमा सहजै रुपमा बिभिन्न वन्यजन्तु अवलोकन गर्न पाईने कारणले घासेमैदान जंगल सफारीमा आउने पर्यटकको पहिलो रोजाई वन्ने गरेको छ ।

वन्यजन्तुको संरक्षण र पर्यटकीय दृष्टिकोणले पनि घासेमैदान महत्वपूर्ण भएका कारण यसको व्यवस्थापनमा वन समूह लागि परेका छ ।

गएको वर्ष तीस हेक्टरमा क्षेत्रफलमा मिचाहा प्रकृतीको झार,विरुवाहरु व्यवस्थापन गरिएकोमा यस वर्ष पनि आउदो जनवरी पछी निकुञ्जको अनुमतीमा व्यवस्थापन गरिने सचिव गुरौले जानकारी दिनुभयो । उहा“का अनुसार मिचाहा प्रकृतिका झार र विरुवा नहटाएमा घासेमैदान मासिन सक्दछ । यसैले दाताहरुको सहयोगमा यस वर्ष जनवरी पछी व्यवस्थापनको योजना रहेको छ । घासेमैदान व्यवस्थापनका लागि कुनै श्रोत नजुटे उपभोक्ताहरुको सकृयतामा भए पनि व्यवस्थापन गरिने उहा“ले बनाउनुभयो ।